Čak i ako ključni izbori u Izraelu, zakazani za sutra, označe kraj višedecenijske političke karijere premijera Bendjamina Netanjahua, njegovo nasleđe na Zapadnoj obali koju je okupirao Izrael – masovno širenje naselja, raseljavanje desetina hiljada Palestinaca i osnaživanje naoružanih ekstremista naseljenika – verovatno će opstati, ocenjuje američka agencija Asošiejted pres.
Izraelci su duboko podeljeni oko Netanjahuovog liderstva i moralnog karaktera, ali uglavnom podržavaju širenje naselja i protive se palestinskoj državi. Dakle, iako Netanjahuovi protivnici kažu da će se obračunati sa doseljeničkim nasiljem i da će ukloniti najspornija naselja, oni su uglavnom protiv rešenja o dve države, izraelskoj i palestinskoj, koje se međunarodno smatra jedinim realnim načinom za rešavanje višedecenijskog sukoba.
„Ne bi trebalo da bude nikakvih iluzija“, rekla je Majrav Zonsajn, viša analitičarka iz Izraela u Međunarodnoj kriznoj grupi, i dodala: „U najboljem slučaju, (nova vlada) bi mogla da uspori stvarno ludačko ubrzanje svakog aspekta izraelske agresije na okupiranim teritorijama i unutar samog Izraela koje smo videli u poslednje četiri godine.“
Jedno od nasleđa Netanjahuove skoro neprekinute vladavine koja traje 17 godina, i rekordna je među izraelskim liderima, jeste da velike grupe naoružanih doseljenika sada rutinski prkose izraelskoj vojsci dok divljaju na područjima palestinskih zajednice, proteruju ljude iz njihovih domova i zauzimaju sve veće delove njihove zemlje. Napad militantnog palestinskog pokreta Hamas 7. oktobra 2023. koji je izveden sa područja Gaze ubrzao je taj proces.
Netanjahuovi protivnici bi mogli da na Zapadnu obalu dovedu još trupa i odobre strože mere prema doseljenicima, ali duh je možda već izašao iz boce. Netanjahuova vlada je podelila hiljade komada vatrenog oružja doseljenicima, koji imaju saveznike u vojsci i bezbednosnim snagama. Neki ekstremistički doseljenici su postali poput šerifa na Divljem zapadu – oni hapse, ubijaju Palestince za koje tvrde da su pretnja, pozivaju bezbednosne snage i teraju palestinske porodice iz njihovih domova.
Palestinska porodica Tubasi je bila primorana da se odseli u julu, pošto su jevrejski doseljenici 19 dana opsedali njihov dom na brdu u selu Džalud na Zapadnoj obali. Doseljenici su im isključili vodu i struju i zapretili da će ih „roštiljati“ ako ne odu, rekao je Mahmud Tubasi (60), otac porodice. Izraelski sud je naredio vojsci da vrati porodicu, ali to se nije dogodilo. Vojska je prekinula misiju ubrzo pošto je počela, kada se gomila od preko 150 naoružanih doseljenika brzo okupila, popela se na zidove kuće i zapalila automobil.
Vojske su ubacile Tubasija i njegovu porodicu u oklopni džip i odvezle ih dok su doseljenici palili požar. Sada žive u kućama svojih rođaka u dolini ispod njihove oštećene i pocrnele kuće, oko koje doseljenici i dalje lutaju. Izraelska vojska nije odgovorila na zahtev za komentar u vezi sa ovim slučajem. „Ovo je vojska koja se bori u Libanu, Gazi i Iranu – a ne mogu da iskontrolišu 150 ili 200 doseljenika?“, pita se Tubai.
Pod Netanjahuom, doseljenici su osnovali preko 250 naselja širom Zapadne obale, usredsredivši se naročito na područja gde palestinske stočarske zajednice žive decenijama. Uspostavljeni položaji omogućavaju doseljenicima da efikasno proteruju Palestince sa prostranih ruralnih područja napadajući pastire, preuzimajući vodne resurse i izvodeći na ispašu sopstvena stada – sve pod nadzorom izraelskih trupa.
Dror Etkes, istraživač izraelske grupe protiv naseljavanja, kaže da su uspostavljeni položaji omogućili doseljenicima da preuzmu efikasnu kontrolu nad oko petinom Zapadne obale. Izrael je osvojio teritoriju, zajedno sa Gazom i istočnim Jerusalimom, u bliskoistočnom ratu 1967. godine. Palestinci žele sve ove teritorije u sastavu svoje buduće države.
Od 2023. godine, strategija jevrejskih doseljenika prinudila je najmanje 127 palestinskih stočarskih zajednica da napusti svoju zemlju, pokazuju podaci Etkesove organizacije, poznate kao Kerem Navot, kao i organizacije B’Celem, još jedne izraelske grupe koja se bori protiv naseljavanja. Od Palestinaca je sada očišćena skoro cela istočna strana Zapadne obale, duž granice sa Jordanom. Eksplicitno proklamovani cilj doseljenika je da spreče uspostavljanje održive palestinske države.
Netanjahuovi protivnici kažu da će progoniti najnasilnije doseljenike i demontirati njihova utvrđenja — koja su ilegalna prema izraelskom zakonu. Ali oni neće evakuisati preko 100 novih naselja koje je Netanjahuova vlada legalizovala, uključujući 44 koja su ranije bila ustanovljena kao utvrđenja, niti će ukloniti naselja stara decenijama, od kojih mnoga sada liče na potpuno razvijena predgrađa.
Veći deo međunarodne zajednice smatra sva izraelska naselja ilegalnim i preprekom rešenju o dve države. Izrael Zapadnu obalu smatra biblijskim i istorijskim srcem jevrejskog naroda i kaže da bi njen budući status trebalo da bude odlučen pregovorima — koji nisu održani više od jedne decenije. Čak i ako se neka od utvrđenja uklone, mnogi Palestinci koji žele da se vrate na svoju zemlju zatekli bi svoje domove spaljene i opljačkane i nastavili bi da se suočavaju sa pretnjama od obližnjih doseljenika.
