Arheolozi su nedavno otkrili fragment kopije Homerove „Ilijade“ na papirusu unutar mumije iz rimskog perioda u drevnom egipatskom gradu Oksirinhu. Ovo je prvi poznati slučaj grčkog književnog teksta koji je pronađen u kontekstu mumifikacije, što predstavlja značajno otkriće za proučavanje kulturnih i književnih veza između drevnog Egipta i Grčke.
Istraživači sa Univerziteta u Barseloni navode da je papirus otkriven u predelu abdomena mumije koja je sahranjena u grobnici staroj oko 1.600 godina. Oksirinh, poznat u faraonsko doba kao Per-Medžed, bio je jedan od najvažnijih gradova grčko-rimskog Egipta. Danas se nalazi u blizini grada Al-Bahnasa, otprilike 190 km južno od Kaira, uz rukavac Nila poznat kao Bahr Jusef.
Mumifikacija u tom periodu predstavljala je mešavinu egipatskih, grčkih i rimskih običaja. U tom kontekstu, tela su često bila ispunjena različitim materijalima, uključujući i tekstove na papirusu. Iako su ranije pronađene egipatske mumije sa papirusima napisanim na grčkom jeziku, njihovi sadržaji su se obično odnosili na magijske ili ritualne tekstove. Međutim, ovo otkriće je posebno jer se radi o književnom delu.
Ignasi-Ksavijer Adijego, profesor na Odeljenju za klasične, romanske i semitske jezike, izjavio je da je ovo prvi put da je grčki književni tekst pronađen u pogrebnom kontekstu, iako su od kraja 19. veka u Oksirinhu otkriveni mnogi papirusi, uključujući značajne grčke književne tekstove. Fragment koji je pronađen pripada drugoj knjizi „Ilijade“ i sadrži deo poznatog „Kataloga brodova“, gde se nabrajaju grčke snage okupljene pred Trojom.
Do sada nije jasno zašto je baš ovaj književni tekst izabran da bude deo pogrebnog rituala. Stari egipatski sveštenici tog vremena koristili su razne tehnike mumifikacije, uključujući dehidraciju tela pomoću natronske soli i uvijanje u lan. Umesto tradicionalnih kanopskih posuda za očuvanje organa, često su koristili konzervirajuće materijale i papire sa grčkom literaturom, koji su bili zapečaćeni glinom unutar grudne ili karlične šupljine.
Istraživači sa Instituta za studije drevnog Bliskog istoka na Univerzitetu u Barseloni pronašli su ovu mumiju tokom nedavne kampanje iskopavanja, koja je sprovedena između novembra i decembra 2025. godine. Prethodne kampanje u Oksirinhu dovele su do otkrića 52 mumije iz doba Ptolemeja, od kojih je više od deset imalo „zlatne jezike“, što je simbol pripreme za zagrobni život.
Ovo otkriće ne samo da obogaćuje naše razumevanje kulturnih interakcija između Egipta i Grčke, već takođe otvara nove puteve za istraživanje književnosti i ritualnih praksi u ovom delu sveta. Fragmenti kao što je ovaj pružaju važne uvide u to kako su se različite kulture međusobno oblikovale i uticale jedna na drugu kroz vekove.
Drevni Egipat je bio mesto susreta različitih civilizacija, a Oksirinh je igrao ključnu ulogu u tim interakcijama. Ova nova saznanja mogu pomoći istoričarima i arheolozima da bolje razumeju kako su književnost i religija uticale na život i smrt u ovom fascinantnom periodu. Sa svakim novim otkrićem, svet postaje bliži razumevanju bogate i složene istorije ljudske civilizacije.
Ukratko, ovo otkriće predstavlja značajan korak napred u proučavanju drevnih tekstova i rituala, otvarajući mogućnosti za dalja istraživanja i razumevanje interakcija između različitih kultura u antičkom svetu.
