Poljoprivredno zemljište je u poslednjih nekoliko godina postalo predmet interesa globalnih investitora. U Sjedinjenim Američkim Državama, ali i širom sveta, bogati pojedinci sve više kupuju plodnu zemlju ne samo kao osnovu za proizvodnju hrane, već i kao sredstvo zaštite od inflacije i volatilnosti finansijskih tržišta. Američki milijarder Stan Kroenke, vlasnik kluba Los Anđeles Rams, postao je najveći privatni zemljoposednik u SAD-u, kupivši skoro milion hektara rančeva u Novom Meksiku, čime je ukupno stekao 2,7 miliona hektara zemljišta.
Ova pojava nije samo američki fenomen. U Srbiji, bogataši su takođe pokazali interes za poljoprivredno zemljište, posebno nakon privatizacije i restrukturiranja poljoprivrednih kombinata. Među prvim velikim kupcima su bili Delta agrar, kompanija Miroslava Miškovića, i MK komerc, koji su kroz razne akvizicije stvorili velike poljoprivredne površine. Stručnjaci ističu da je proces koncentracije zemljišta počeo pre više od 25 godina, kada su se pojavili prvi ozbiljni investitori u ovoj oblasti.
Prosečna cena hektara poljoprivrednog zemljišta u Srbiji u prvoj polovini 2025. godine iznosila je oko 8.550 evra. Cene su se kretale od ispod 300 evra do preko 80.000 evra po hektaru, s tim da su u Vojvodini cene najviše, prelazeći 15.000 evra u Južnobačkom okrugu. U Novom Sadu, cena je dostizala i 20.000 evra po hektaru, dok se u centralnoj Srbiji kreće između 2.500 i 3.000 evra.
MK Agriculture, deo MK grupe, obuhvata kompanije koje se bave različitim poljoprivrednim delatnostima i upravljaju sa 10.500 hektara. Delta agrar, s druge strane, posluje na oko 10.000 hektara i bavi se ratarstvom, voćarstvom i stočarstvom. Iako su cene zemljišta između 2020. i 2025. godine porasle za skoro 30 odsto, očekuje se stagnacija na tržištu zbog klimatskih promena i sve češćih suša.
Luka Popović, generalni direktor Delta Agrara, naglašava da je važno razmotriti potencijal zemljišta za navodnjavanje, jer će suše predstavljati veliki problem u budućnosti. U Vojvodini, visoke cene zemljišta se objašnjavaju plodnošću tog područja, dok je u centralnoj Srbiji situacija drugačija, s manje razvijenom agrarnom infrastrukturom.
Iako se cene poljoprivrednog zemljišta u Srbiji povećavaju, zvanični podaci iz Registra poljoprivrednih gazdinstava pokazuju drugačiju sliku. Prema tim podacima, deset pravnih lica sa najvećim prijavljenim površinama u Srbiji ima ukupno oko 64.700 hektara, a na vrhu liste je Al Dahra Srbija sa 14.583 hektara. JP „Vojvodinašume“ se ne može smatrati pravim zemljoposednikom, jer se bavi šumskim zemljištem.
Za razliku od američkih investitora, koji često kupuju zemljište kao dugoročnu investiciju, u Srbiji se poljoprivredno zemljište i dalje koristi prvenstveno kao proizvodni resurs. Ipak, rast cena ukazuje na promenu percepcije o vrednosti zemljišta. Cene poljoprivrednog zemljišta su od 2000-ih porasle između osam i deset puta, a najplodnija zemljišta u Vojvodini sada koštaju od 25.000 do 30.000 evra po hektaru.
U regionu, cene zemljišta variraju; u Hrvatskoj i Mađarskoj iznose oko 6.000 evra po hektaru, dok je u Rumuniji skuplje – 8.700 evra. U Sloveniji i Austriji, cene su znatno više, dosežući 28.000, odnosno 37.600 evra po hektaru. Prostran ističe da su najbolje poljoprivredne površine u Srbiji već prodate po cenama koje su danas niske, a kupoprodaja se uglavnom obavlja među postojećim vlasnicima.
Iako se poljoprivrednog zemljišta sve više smanjuje, Srbija raspolaže sa 4.073.703 hektara zemljišta, što predstavlja značajan resurs za buduće investicije i proizvodnju hrane.
