Opsada Sarajeva, najduža opsada jednog glavnog grada u modernoj istoriji, okončana je pre 30 godina, 29. februara 1996. godine. Tokom 44 meseca, od 5. aprila 1992. do 29. februara 1996, grad je bio pod neprekidnom artiljerijskom paljbom Vojske Republike Srpske, što je dovelo do smrtnog ishoda više od 11.000 ljudi i teških razaranja urbane strukture.
Stanovnici Sarajeva su svakodnevno preživljavali pod terorom snajpera i konstantnom opasnošću od artiljerijske vatre. Na grad je ispaljivano prosečno 329 projektila dnevno, što je rezultiralo u ukupno oko 50.000 tona artiljerijske municije tokom opsade. Vojska Republike Srpske (VRS) držala je grad pod opsadom sa okolnih brda, čime su građani bili potpuno odsečeni od spoljnog sveta.
U takvim uslovima, osnovno preživljavanje postalo je gotovo nemoguće. Građani su bili lišeni struje, vode i grejanja, a svakodnevni život bio je ispunjen strahom i nesigurnošću. U ovoj bezizlaznoj situaciji, Tunel spasa, dug oko 800 metara, postao je jedina veza opkoljenog Sarajeva sa svetom. Iskopan ispod piste sarajevskog aerodroma 1993. godine, tunel je omogućavao dopremanje hrane, lekova i drugih osnovnih potrepština, a kroz njega su evakuisani i ranjenici.
Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju (MKSJ/ICTY) kasnije je utvrdio da je tokom opsade Sarajeva vođena dugotrajna kampanja terora nad civilima. U presudama tribunala se navodi da „nije postojalo bezbedno mesto u gradu“, a građani su često ubijani dok su čekali u redovima za vodu, hleb ili su se kretali ulicama. Ove informacije ukazuju na razmere patnje i stradanja stanovništva Sarajeva tokom rata.
Za ratne zločine povezane sa opsadom Sarajeva, pravosnažno su osuđeni ključni vojni i politički lideri Republike Srpske. Stanislav Galić, bivši komandant Sarajevsko-romanijskog korpusa VRS, osuđen je na doživotni zatvor, dok je njegov naslednik Dragomir Milošević dobio 29 godina zatvora. Pored njih, na doživotni zatvor osuđeni su i Radovan Karadžić i Ratko Mladić, koji su takođe odgovarali za zločine počinjene tokom opsade.
S obzirom na težinu događaja koji su se odvijali tokom opsade, sećanje na ovakve trenutke je od suštinskog značaja. Grad Sarajevo, kao simbol otpora i izdržljivosti, danas se suočava sa potrebom da se očuva sećanje na sve one koji su stradali. Ove godine, obeležavanje 30. godišnjice završetka opsade poziva na refleksiju o prošlosti i potrebu za pomirenjem u regionu. S obzirom na složenu istoriju i posledice rata, važno je nastaviti s dijalogom i izgradnjom međusobnog poverenja.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
