Istraživači sa Univerziteta u Čikagu otkrili su novi seizmički fenomen koji se dogodio tokom zemljotresa jačine 9,0 stepeni Rihterove skale, koji je 11. marta 2011. pogodio Japan. Ovaj fenomen uključuje reflektovane seizmičke talase sa granice između Zemljinog omotača i spoljašnjeg jezgra, koji su doprineli pomeranju delova Japana ka istoku za oko 5 do 6 milimetara. Analize GPS podataka ukazuju na to da su ovi reflektovani talasi imali ključnu ulogu u dodatnim seizmičkim procesima nakon glavnog potresa.
Tokom istraživanja, naučnici su otkrili da je najmanje jedan reflektovani talas prešao otprilike 2.900 kilometara, što je bio prvi dokumentovan slučaj da takav talas izazove dodatno klizanje raseda. Ovaj događaj označava značajan korak u razumevanju složenih procesa koji se odvijaju unutar Zemljine unutrašnjosti tokom seizmičkih aktivnosti.
U analizi podataka, istraživači su uočili neobično jasan ScS signal u GNSS mreži GEONET, što predstavlja talas reflektovan od granice između jezgra i omotača. Iako GNSS sistemi mere pomeranje tla, signal je bio toliko snažan da je registrovan čak i u Kini. Ova otkrića su izazvala dodatnu pažnju, jer su ukazivala na to da su pojedine GPS stanice zabeležile trajno minimalno pomeranje, isključujući mogućnost greške u obradi podataka ili uticaja drugih poznatih geoloških procesa.
Modeli koje su razvili istraživači sugeriraju da je povratni seizmički talas mogao da posluži kao okidač za blago klizanje duž već napregnutih granica tektonskih ploča, što je rezultiralo milimetarskim pomeranjem na površini. Ova otkrića mogu imati značajne implikacije za razumevanje seizmičkog ponašanja i predviđanje budućih zemljotresa.
Zemljotres iz 2011. godine je bio jedan od najjačih u istoriji Japana. Potres je trajao oko 6 minuta i izazvao je razoran cunami sa talasima visine do 40 metara, koji su prodrli i do 10 kilometara u unutrašnjost, uništavajući priobalna područja. Do zemljotresa je došlo usled podvlačenja Pacifičke ploče ispod Okhotske ploče, što je izazvalo pucanje rasedne zone dužine oko 300 kilometara i masovno pomeranje tla.
Ovaj katastrofalni događaj doveo je do nuklearne nesreće u Fukušimi, gde su poplavljeni sistemi za hlađenje reaktora izazvali havariju, što je rezultiralo evakuacijom stanovništva. Prema zvaničnim procenama, oko 20.000 ljudi je poginulo ili nestalo, dok je materijalna šteta procenjena na više od 150 milijardi dolara.
Ova istraživanja predstavljaju značajan korak u razumevanju kako seizmički talasi utiču na pomeranje tla i kako mogu da izazovu dodatne seizmičke aktivnosti. Reflektovani talasi sa granice između jezgra i omotača su do sada bili slabo istraživani, a ovo otkriće pruža nove uvide u kompleksne procese unutar Zemljine unutrašnjosti.
Iz ovog istraživanja proizaći će nova saznanja koja će pomoći u razvoju boljih modela za predviđanje zemljotresa, što može imati dalekosežne posledice za pripremu i reakciju na buduće seizmičke događaje. Razumevanje ovih fenomena postaje sve važnije, posebno za zemlje koje su podložne jakim zemljotresima, kao što je Japan. Ova otkrića mogu pomoći u smanjenju rizika i zaštiti života i imovine u budućnosti.
