Teolog Blagoje Pantelić, koji je nedavno isključen iz crkvene zajednice Srpske pravoslavne crkve (SPC) zbog svojih javnih izjava, izneo je ozbiljne optužbe na račun vrha SPC. On smatra da je crkveno rukovodstvo spremno da se obračuna sa svima koji ne pokazuju lojalnost trenutnoj vlasti. U intervjuu za list Nova, Pantelić je rekao da njegov slučaj osvetljava način na koji patrijarh Porfirije reaguje na kritike.
Pantelić je naglasio da je ponašanje patrijarha Porfirija skandalozno i da su mnogi unutar Crkve zatečeni tim potezima. „Nikada u istoriji SPC nismo imali takvog poglavara“, istakao je. On je bio jedan od dvojice teologa, zajedno sa Vukašinom Milićevićem, koji su isključeni iz crkvene zajednice, a Pantelić tvrdi da je to posledica njihove otvorene kritike crkvenog rukovodstva.
On je dodao da, ako se ne dogodi promena u unutrašnjim odnosima unutar Crkve, progon koji doživljava može dovesti do uklanjanja episkopa koji nisu politički podobni. „Verujem da će se situacija promeniti, ali trenutna atmosfera nije ohrabrujuća“, rekao je Pantelić.
U svojoj analizi, teolog je ukazao na to da ne postoji sličan slučaj u istoriji SPC, gde bi teolog civil bio suđen zbog iznošenja svojih stavova. „Nije mi poznato da je neki teolog isključen iz Crkve zbog verbalnog delikta, zbog kritike upućene crkvenom vrhu, koja nije imala veze sa učenjem i ustrojstvom“, rekao je on. Pantelić smatra da je ovo opasna praksa koja može imati dalekosežne posledice po slobodu mišljenja unutar crkvene zajednice.
Njegova isključenja iz SPC nije samo udar na njegovu ličnost, već i na principe slobode govora i kritičkog mišljenja unutar crkvene zajednice. Pantelić veruje da bi ovakvi potezi mogli da obeshrabre druge teologe i vernike da iznose svoje stavove, što bi dugoročno moglo negativno uticati na razvoj SPC.
Osim što se bavi sopstvenim slučajem, Pantelić je takođe govorio o širem kontekstu crkvenih politika. Prema njegovim rečima, trenutni vođe SPC su previše fokusirani na političke interese i lojalnost prema vlasti, što može ugroziti duhovnu misiju Crkve. On je istakao da je važnost nezavisnosti Crkve od državnih struktura ključna za očuvanje njenog identiteta.
U vezi sa tim, Pantelić je dodao da se čini da je SPC postala instrument vlasti, umesto da bude autonomna institucija koja služi duhovnim potrebama vernika. „Ovo nije samo moj lični problem, već pitanje kako Crkva može da opstane kao nezavisna institucija“, rekao je on.
Na kraju, Pantelić je pozvao sve one koji se osećaju ugroženima da se ne boje da govore istinu i iznose svoje stavove, čak i ako to može dovesti do posledica. „Ne smemo dozvoliti da nas strah od progonstva ućutkuje“, poručio je on. Njegova izjava naglašava važnost slobode mišljenja i kritičkog dijaloga unutar Crkve, što bi moglo doprineti njenom razvoju i jačanju.
U svetlu ovih događaja, postavlja se pitanje budućnosti SPC i njenog odnosa prema vernicima i društvu u celini. Da li će Crkva uspeti da se vrati svojim duhovnim korenima ili će nastaviti da se bori sa unutrašnjim sukobima i pritiscima? To ostaje da se vidi, ali je sigurno da je slučaj Blagoja Pantelića otvorio važnu debatu o budućnosti Srpske pravoslavne crkve.
