Tim evropskih istraživača je otkrio fascinantne informacije o mirisima koji su se mogli osećati u domovima bogatih stanovnika Pompeje, zahvaljujući analizi drevnih kadionica od terakote koje datiraju pre oko 2.000 godina. Ova otkrića su rezultat primene senzorne arheologije i hemijskih analiza, koje su omogućile da se rekonstruiraju arome koje su ispunjavale prostore pre erupcije Vezuva 79. godine nove ere.
Pompeja, rimski grad koji je bio zatrpan pepelom i lavom usled erupcije Vezuva, pruža izvanredan uvid u život u antičkom Rimu. Grad je bio dom mnogim bogatim građanima, a istraživači su se fokusirali na dve specifične kadionice koje su otkrivene tokom arheoloških iskopavanja. Ove kadionice su pronađene u različitim kontekstima; jedna je iskopana iz zgrade koja je tokom erupcije bila u funkciji gostionice, dok je druga otkrivena unutar kućnog svetilišta u seoskoj vili, okružena ritualnim predmetima.
Istraživači su koristili savremene tehnike analize da bi identifikovali hemijske jedinjenja u ostatku kadionica. Rezultati su pokazali da su mirisi koji su dominirali ovim prostorima bili „drvenasti i zemljasti“, uz dodatak citrusnih nota. Ovi mirisi su mogli da budu rezultat korišćenja različitih biljnih materijala i smola koje su se koristile za paljenje u kadionicama, a što je dodatno osvetlilo svakodnevni život Pompejanaca.
Senzorna arheologija, kao novija disciplina, omogućava istraživačima da razumeju kako su ljudi doživljavali svoj svet kroz mirise, zvukove i druge senzorne inpute. Ovakva analiza ne samo da donosi nova saznanja o običajima i ritualima u drevnim društvima, već i o svakodnevnom životu i preferencama građana tog vremena.
Kroz istoriju, miris je često igrao značajnu ulogu u kulturi i ritualima različitih civilizacija. U Rimskom Carstvu, mirisi su se koristili ne samo u religijskim obredima, već i u svakodnevnom životu, kao sredstvo za postizanje ugodnog ambijenta u domovima. Ova otkrića iz Pompeje pružaju uvid u sofisticiranost i raznolikost mirisa koji su mogli biti prisutni u tom vremenu, čime se dodatno obogaćuje razumevanje rimske kulture.
Analiza kadionica iz Pompeje i Boskorealea takođe otkriva kako su ljudi tog vremena koristili prirodne resurse kako bi stvorili prijatne i duhovne prostore. Na primer, korišćenje drvenih materijala, smola i citrusa može ukazivati na trgovinu i dostupnost ovih materijala u to vreme. Pompeianci su očigledno bili vešti u korišćenju hemije iz prirode za stvaranje ambijenata koji su bili u skladu s njihovim potrebama i verovanjima.
Osim toga, ova istraživanja doprinose razumevanju kako su ljudi u prošlosti doživljavali i interpretirali mirisne svetove oko sebe. Na primer, miris citrusa možda je bio povezan sa svežinom i prijatnošću, dok su drvenasti i zemljasti mirisi mogli evocirati osećaj doma i sigurnosti. Ove percepcije mogle su imati značajnu ulogu u oblikovanju društvenih normi i rituala unutar zajednice.
Ukratko, otkrića iz Pompeje pružaju neprocenjive uvide u svakodnevni život i kulturu drevnih Rimljana, otkrivajući složenost njihovih senzoričkih iskustava. Senzorna arheologija se pokazuje kao moćan alat za razumevanje prošlosti, omogućavajući naučnicima da istraže dimenzije ljudskog postojanja koje su često zanemarene u tradicionalnim arheološkim istraživanjima. Ova otkrića ne samo da obogaćuju naše znanje o istoriji, već i naglašavaju važnost čulnih iskustava u oblikovanju ljudske kulture i identiteta.
